
Biotehnologiýa we biologiki çeşmelere esaslanýan Hytaýyň bioekonomiýasy oba hojalygy, azyk, derman önümleri, lukmançylyk enjamlary, saglygy goraýyş hyzmatlary, daşky gurşawy goramak, materiallar we himiýa ýaly köp sanly pudagy öz içine alýar. Çaklamalara görä, Hytaýyň bioekonomikasynyň umumy göwrümi 2035-nji ýyla çenli 38 trilliondan 50 trillion RMB aralygynda bolup biler.
21-nji asyryň başyndan bäri durmuş ylymlarynda we häzirki zaman biotehnologiýada çalt öňe gidişlikler bioekonomiýa baradaky düşünjäni yzygiderli üýtgedýär. Hususan-da, biotehnologiýa howanyň üýtgemegi, azyk howpsuzlygy, energiýa garaşsyzlygy we daşky gurşawyň durnuklylygy ýaly möhüm global kynçylyklary çözmek üçin güýçli gural hökmünde ýüze çykdy. Soňky ýyllarda diňe kagyz ýüzünde bar bolan senariýalar çalt depginde hakykata öwrülýär. Innowasiýada çalt ösüşler bilen bioekonomiýa döwri çalt ýakynlaşýar.
Bioresurslaryň bahalandyrylmagy we biotehnologiýalaryň senagatlaşmagy bilen häsiýetlendirilýän global, ulgamlaýyn özgerişlik indi - amala aşyrylýar. Biotehnologiýa iýýän, geýýän, ulanýan we dünýämizi nädip gurjakdygymyzyň geljegini kesgitlär diýen pikir bar. Bu özgeriş, oba hojalygy, senagat we sanly ykdysadyýet bilen meňzeş täze ykdysady görnüşiň döremegine sebäp bolup, material önümçiligini we ýaşaýyş durmuşyny düýpgöter üýtgeder.
“McKinsey & Company” hasabatynda dünýä ykdysadyýetindäki fiziki girdejileriň takmynan 60 göteriminiň biotehnologiýa arkaly öndürilip bilinjekdigi aýdylýar. Doly göz öňüne getirmek üçin wagt gerek bolup biler, hatda bölekleýin ösüş üpjünçiligiň we islegiň dinamikasyny üýtgeder, önümçilik gurluşlaryny üýtgeder we sarp edijiniň özüni alyp barşyna täsir eder.
Bioekonomiýanyň iki esasy ölçegi:
- Durmuş ylymlaryna we täzeliklere esaslanýan tehnologiýa - görnüşi.
- Resource- merkezi görnüş, täzelenip bilýän we dowamly biologiki çeşmelere gönükdirilendir.
ABŞ, EUB-ne agza ýurtlar, Japanaponiýa, Günorta Koreýa, Argentina, Hindistan, Malaýziýa we Günorta Afrika ýaly ýurtlar bioenergetika, bio- esasly daşky gurşawy goramak we bioinformatika ýaly ugurlary ileri tutýarlar, oba we ykdysady ösüşi ösdürmek, iş ýerleri döretmek, global bäsdeşlik ukybyny ýokarlandyrmak we biotehnologiýa arkaly durnuklylygy yzarlamak - ykdysadyýeti arkaly.
11-nji Bäş - Planyl meýilnamasy döwründen bäri Hytaý biotehnologiýalaryň täjirleşdirilmegini işjeň ösdürdi we bio-senagatyň ösüşine güýçli goldaw berdi. Şol döwürde bio-senagat ýedi esasy pudagy öz içine alýardy: biofarmasewtika, biomedikal in engineeringenerçilik, bio - oba hojalygy, bioenergetika, bio- önümçilik, bio - daşky gurşawy goramak we bio- tehnologiki innowasiýalary, çeşmeleri ulanmagy we bioekonomiýanyň integrasiýa mümkinçiligini görkezýär.
Sanlar boýunça bioekonomiýa (2021-nji ýyla çenli):
- Biofarmasewtika: 4 trillion RMB (jemi ~ 19%)
- Bio - oba hojalygy: 9,9 trillion RMB (~ 47%)
- Bio - önümçilik: RMB 6,9 trillion (~ 33%)
- "Bio +" pudaklary: ähmiýetsiz, ýöne ýokary - ösüş potensialy
2021-nji ýylda jemi bio-ykdysady masştab: 20,8 trillion RMB
Konserwatiw, orta we optimistik ssenariýalara esaslanyp, Hytaýyň bioekonomikasynyň çak edilýän masştaby aşakdaky ýaly:

Optimistik ssenariýa - hereketlendirilen tizlenmäni (meselem, uglerodyň bitaraplygy we "Bio +" integrasiýasy) göz öňünde tutýar, bio - önümçilik adaty materiallaryň 30-40% -ini çalşýar. "Bio +" ykdysadyýetiniň ösmegi bilen, Hytaýyň geljekdäki ykdysady landşaftynyň strategiki sütüni hökmünde öz ornuny berkitmek bilen, umumy bio-ykdysadyýete ep-esli goşant goşar diýlip garaşylýar.
